Vitaminler, vücudumuzda koruyucu ve tutuşturucu olarak görev yapar. Vita­minlerin bir kısmı vücudumuzun direncini artırır. Bir kısmı da besinlerin vücudumuz­da kolayca yanmasını ve vücudumuzun gerekli yerlerine dağılmasını sağlar. Vita­minler, hayvansal besinlerde ve özellikle taze olarak yenen bitkisel besinlerde bu­lunur. Vitaminlerin çeşitleri genellikle harf­lerle adlandırılır. En çok bilinen ve en önemli vitaminler şunlardır:

A vitamini: Vücudun hastalıklara karşı dayanıklılığını, dış yüzeyinin sağlıklı olması­nı ve gece körlüğünü önler. Bu vitamin; süt, tereyağı, karaciğer, yumurta, balık ve balık yağında vardır.

B vitamini: Vücudumuzun yapısında çok önemli etkileri olan bir vitamindir B vitamininin pek çok çeşidi bulunmakta­dır. Bu vitaminin eksikliği göz bozuklukları, kansızlık ve çeşitti sinir hastalıklarına yol açmaktadır. B vitamini en çok etlerde, sütte, soya fasulyesi ve buğday gibi tahıl­larla, kuru meyvelerde bulunmaktadır.

C vitamini: Bu vitamin, vücudumuzun direncini artırıp hastalıklara yakalanması­nı önler. Bu vitaminin eksikliği yorgunluğa, kolay hastalanmaya ve Iskorbüt denilen bir hastalığa yol açmaktadır Özellikle büyüme çağındaki çocuklara çok ge­rekli olan bu vitamin, en bol olarak limon, portakal gibi meyvelerde ve taze sebze­lerde bulunmaktadır.

D vitamini: Kemiklerin gelişmesini sağ­layan bu vitaminin eksikliği, raşitizm deni­len bir kemik hastalığına yol açmaktadır. Bu vitamin; balık yağı. karaciğer, tereya­ğı, süt, yumurta ve balık gibi besin mad­delerinde bolca bulunur. Ayrıca güneş ışığında, bu vitamin vücutta kendiliğin­den üremektedlr.

K vitamini: Bu vitaminin eksikliği, kanın pıhtılaşmasını azaltmaktadır. Bu vitamin de çeşttM sebzelerde bulunmaktadır.

Hangi vitamin nerede bulunur ?

Sindirim sistemi ve sindirim sistemi organları

Beslenme amacıyla yediğimiz ve içti­ğimiz şeylerin hepsi vücudumuzda oldu­ğu gibi kullanılamaz. Bunların vücutta kullanılabilir bir hâle gelmesi için bazı işlem­lerden geçmesi gerekir. İşte yediklerimi­zin, içtiklerimizin vücudumuzda birtakım değişikliklere uğratılarak organizmamıza gerekli maddelere, dönüştürülmesine, sin­dirim diyoruz.

Sindirim işi, vücudumuzdaki sindirim sis­temi tarafından yapılır. Sindirim sistemini meydana getiren organlara, sindirim or­ganları denir.

Sindirim organlarımız şunlardır: ağız, dil dişler, yutak, yemek borusu, mide, İnce ve kalın bağırsaklardır. Tükürük bezleri, karaciğer ve pankreas da salgılar yoluyla sindirime yardımcı olur.

Sindirim, besinlerin ağıza alınmasıyla başlar. Besinler ağızda dişler tarafından çiğnenerek ezilir ve daha küçük parçala­ra bölünür. Tükürük bezlerinin salgıladığı sıvı da bu besin parçalarını nemlendirir. Tükürük içinde, nişastaları daha kolay sin­direbilen, bir çeşit şekere dönüştüren ba­zı maddeler de vardır.

Sindirim için, ağzımıza aldığımız besinlerin ezilmesi ve küçük parçalara bölünmesi çok önemlidir. Bütün olarak yutulan yiyeceklerin öbür sindirim organlarında sindirilmesi daha zor olur. Bu yüzden ağzımıza aldığımız katı yi­yecekleri çok iyi çiğnedikten sonra yutma­mız gerekir. Bunu yapabilmek için dişlerimiz sağlam ve eksiksiz olmalıdır.

Nezle, sık sık yakalandığımız ama fazla önem vermediğimiz bir hastalıktır. Zamanında tedavi edilmeyen nezle, solu­num sistemimizde daha önemli hastalık­lara yol açabilir.

Nezle, burun boşlukları­nın iç çeperlerine mikropların yerleşip ço­ğalmasıyla meydana gelir.

Nezle genel­likle soğuk havalarda, vücut direncinin, azaldığı zamanlarda görülür.

Nezle olma­mak için, havaya göre giyinip üşütme­mek gerekir.

Nezle bulaşıcı bir hastalık ol­duğu için, bu hastalığı olan kişilere de faz­la yaklaşmamak gerekir.

Nezle olduğu­muzda, doktorun verdiği ilâçları düzenli almalı, vücudumuzu dinlendirmeliyiz.

Kan Dolaşımı

Göğsümüzün ortaya yakın sol tarafında bulunan kalbimiz, yumruk büyüklüğündedir. İki akciğerimizin ortasında yer alır. Çizgili ve kırmızı kaslardan yapılmış olduğu hâlde, kalbimiz isteğimize bağlı olmadan çalışan bir organdır.

Damarlarımız, vücudumuzu ağ gibi sarmış olan çeşitli kalınlıktaki kanallardır. Kanımız, kalbimiz ve damarlarımız içinde sürekli dolaşır. Kanımız, bir saat içinde yaklaşık 120 defa vücudumuzu dolaş­maktadır. Kan, damarlarımızda hep aynı yönü izleyerek dolaşır.

Kan, vücutta iki şekilde dolaşmaktadır:

1. Büyük dolaşım: Kalpten çıkan temiz kan (oksijenlenmiş kan) bütün dokulara gider. İçindeki besin maddelerini ve oksi­jeni bırakıp karbon dioksit yüklenir, kirli kan olara.k kalbe geri döner. Bu, kanın büyük dolaşımıdır.
2. Küçük dolaşım: Kalbe, gelen kirli kan, temizlenmek üzere akciğerlere gider. Bu­rada karbon dioksidini bırakıp oksijen ala­rak temizlenmiş hâlde kalbe geri döner. Buna da kanın küçük dolaşımı denir.